Met de jaarwisseling trek ik, samen met vele Nederlanders graag Champagne open. Het ontkurken van een fles mousserende wijn is super feestelijk, maar het uitzoeken van een geschikte fles is niet eenvoudig. Middels deze blog wil ik u wegwijs maken in de terminologie van het etiket van de mousserende wijn, zodat u de blits kunt maken bij uw vrienden en kennissen.

Maar eerst een stukje achtergrondinformatie. Mousserende wijn is, zoals het zich al laat raden, een wijn die mousseert, doordat er kooldioxide in opgelost zit.

Er zijn meerdere methodes om die bubbels in de fles te krijgen. Bij alle methodes wordt begonnen met een stille, niet bubbelende basiswijn. Hier wordt gist en suiker aan toegevoegd. Het gist zet het suiker om in alcohol en hier komt koolzuurgas bij vrij. Doordat dit gas niet weg kan lost het op in de wijn, hetgeen een bubbel oplevert. Bij Prosecco gebeurt dit in grote afgesloten tanks, wat een vriendelijk en fruitig karakter oplevert.

Champagne kelder

Remuage

 

Een bekendere, arbeids- en tijdsintensievere methode is de Methode traditionelle ofwel Methode Champenoise. Dit is de methode die oorspronkelijk uit de Champagne streek komt. Hierbij wordt stille wijn in een fles gestopt, wordt daar suiker en gist aan toegevoegd. Dit goedje heet liquor de tirage. Hierna wordt de fles afgesloten met een ordinaire kroonkurk. De flessen worden vervolgens opgeslagen in koele ruimtes, waar de fles wijn zijn tweede gisting ondergaat. Het suiker wordt omgezet in alcohol, en het koolzuur wat hierbij ontstaat, lost op in de wijn. Hierbij ontstaat een bezinksel van uitgewerkt gist. Op dit gistbezinksel rijpt de wijn - naargelang het gestreefde karakter van de wijn - een paar maanden tot ruim een jaar. Hoe langer de wijn rijpt op de gistcellen, hoe verfijnder de mousse (de bubbel) van de wijn is, maar ook de complexiteit neemt toe 

Na de rijpingsperiode moet het gist uit de fles verwijderd worden. Dit gebeurt traditioneel door de wijnen in een pupitre te zetten, met de hals naar beneden en elke dag een klein beetje te draaien. Het gistbezinksel zakt dan naar de hals. Vervolgens wordt de flessenhals door een bad met stikstof gehaald, waardoor hij bevriest. De kroonkurk wordt verwijderd en door de opgebouwde druk spuit het propje met droesem uit de fles. Het ontstane verlies in de fles wordt opgevuld door “liquor d’expedition” ofwel Dosage, een combinatie van stille wijn en opnieuw suiker. De hoeveelheid suiker, ofwel dosage, bepaalt het smaaktype. Dit loopt van Brut nature tot Doux, waarover later meer. 

Er zijn verschillende wijnen die gemaakt worden volgens deze methode traditionelle. Zo heeft bijna elke Franse wijnstreek wel een Crémant. Bijvoorbeeld Crémant d’Alsace en Crémant de Loire. Overbekend zijn de Spaanse Cava’s, Italiaanse Franciacorta’s en Afrikaanse Cap Classiques, allemaal gemaakt met hergisting op fles.

Remuage

Champagne is een streek in noord Frankrijk, waar overwegend mousserende wijnen gemaakt worden. Enkel mousserende wijnen uit deze streek mogen Champagne genoemd worden! Elke Champagne is mousserend, maar zeker niet elke mousserende wijn mag de naam Champagne dragen!

History of Champagne

Champagne is een prestigieuze streek vol prachtige Champagnehuizen, ongelofelijke rijkdom en historie. Wanneer u Reims of Éperney bezoekt (de hoofdsteden van Champagne) wat ik zeer aanraad, voel je de exclusiviteit van Champagne. Champagne kent een lange traditie, vanaf 300 na Christus is bekend dat hier wijnen gemaakt worden. Door de geschiedenis heen heeft Champagne altijd prestige genoten. Koningen en keizers mochten in de 17e eeuw al graag een Champagne uitschenken.

Juist deze exclusiviteit heeft geleid tot de vaak wat hogere prijs van een fles Champagne. Champagne betekent status. Nieuwjaar? Champagne! Zakendiner? Champagne! Geslaagd? Champagne! De vraag naar Champagne is hoger dan het aanbod, dat maakt dat de prijs zo hoog is. Daarnaast is Champagne ingebouwd met meerdere patenten, en is de prijs van een kilo champagnedruiven kunstmatig bepaald. De vraag is; is dat het waard? Dat is erg persoonlijk. Voor mij duidelijk wel. Champagne is een unieke streek in de wereld, zo noordelijk gelegen dat het eigenlijk te koud is om wijn te maken. De druiven worden kort gehouden, zodat ze optimaal gebruik kunnen maken van de warmte die de krijtbodem vasthoudt en afgeeft. Champagne heeft een wat streng karakter, is complex en heeft vaak een aroma dat alleen Champagne kan hebben. Een goede Champagne is waanzinnig verfijnd, met de meest elegante mousse. Alleen de gedachte doet me al watertanden. 

De Romeinen hebben steengroeven afgegraven, welke nu de ideale omstandigheden geven als kelder. Bij elkaar opgeteld bevindt zich meer dan 200 kilometer steengroeven onder de Champagnestreek aanwezig. Hier rijpen de champagnes voor 15 maanden op hun gistbezinksel, waardoor ze hun typische subtiele gistsmaken krijgen, die aan brioche doet denken.

De ideale mengeling van de jonge wijnen, samengevoegd met soms oudere wijnen, vormen samen de ideale cuvée. Deze levert, ondanks de wisselende weersomstandigheden, elk jaar een bepaalde huisstijl op.

Arteis Champagne

 Vertellen over hoe geweldig Champagne is was niet het doel (oké, een klein beetje dan). Maar wat betekenen al die vage termen op die flessen?

Brut: Een Mousserende wijn met een dosage van 3 tot 12 gram suiker per liter. Net niet strak-droog, maar nog steeds behoorlijk droog.

Sec of seco: iets minder droog dan brut, met net iets meer suiker in de dosage. Variërend van 17 tot 35 gram per liter. Toegankelijk, maar nog steeds fris.

Demi-Sec of Semi Seco: 33 tot 50 gram suiker per liter, half zoet. Erg toegankelijk, met tonen van fruit. Erg geschikt voor bij
het dessert.

Rosé: Een Mousserende wijn die rosé gekleurd is. Dit komt vaak door rode schillen mee te laten gisten in de stille wijn. Daarnaast mag in Champagne, als enige streek in de wereld, rode en witte wijn gemengd worden om Rosé te verkrijgen. Deze wijnen zijn vaak vriendelijk van karakter en hebben tonen van rood fruit.

Blanc de Blancs: letterlijk: Wit van Witten. Een witte mousserende wijn, van enkel witte druiven gemaakt. In Champagne is de enige toegestane witte druif Chardonnay, waardoor een Blanc de Blancs Champagne uit 100% Chardonnay zal bestaan. Deze wijnen zijn vaak elegant en puur van karakter, met een mooie mineraliteit.

Millesime of Vintage champagne is een Champagne uit één goed jaar. Dit zijn de beste Champagnes van een huis en zij komen alleen in de smaak bruut op de markt. Ze zijn altijd minstens drie jaar gelagerd en, in tegenstelling tot normale Champagne, goed geschikt voor opleg. Een Champagne voor grote liefhebbers en in de regel niet de meest toegankelijke variant.

 Tradition: Gebruik makend van de het traditionele trio aan toegestane druiven. Champagne mag gemaakt worden van drie verschillende druiven. Chardonnay geeft frisheid, elegantie en is verfijnd. Pinot noir voelt zich thuis op de krijtbodem en geeft body, kracht, aroma’s en rood fruit. Pinot meunier is een minder bekende blendpartner. Hij heeft een wat bloemig karakter en maakt dat de wijn zich sneller ontwikkelt. De klassieke Champagne.

Sloe up champagne

Ook niet geheel onbelangrijk: het op de juiste manier openen van een fles Mousserende wijn!

De gaafste en meest mannelijke manier is met een groot zwaard Sabreren. Een veiligere optie is echter door het muselet (netje) voorzichtig te verwijderen, de fles met een hand aan de kurk vast te houden, en met de andere hand langzaam te draaien. Met een zachte zucht kan dan de kurk veilig verwijderd worden. Veel stoerder is het echter om de kurk met je duimen van de fles af te duwen, en je tafelgasten te besprenkelen met deze godendrank. Dit vergroot de feestvreugde dermate, dat het een verspild glaasje meer dan waard is!

 

 

 

Mousserende wijnen zijn fantastisch! Wacht niet tot de oliebollen op tafel komen met het ontkurken van de fles, maar probeer hem eens tijdens het diner. Vooral Champagne laat zich bij zowat elk gerecht moeiteloos serveren. De wereld lijkt mooier met een glas Champagne in de hand.

Proost! Op een sprankelend 2016, met hopelijk veel knallende flessen mousserende wijn!

Jan Augustijn

 close up Champagne